Koelen met een warmtepomp: hoe het werkt en waar de grens ligt

Koelen met een warmtepomp kan, als het toestel daarvoor geschikt is en het afgiftesysteem, zoals vloerverwarming of fancoils, met koel water kan werken. Een omkeerbare lucht-waterwarmtepomp koelt actief. De compressor draait dan, en de warmtepomp voert warmte uit huis naar buiten af. Een bodemwarmtepomp kan ook passief koelen, met het koele water uit de bron. Via de vloerverwarming voelt een woning enkele graden koeler aan; fancoils koelen sneller en sterker. De grens ligt bij het dauwpunt: koel je het water te ver af, dan ontstaat condens.

Of het in jouw woning of project werkt, hangt af van drie vragen. Kan de warmtepomp koelen? Kan het afgiftesysteem koelte afgeven zonder condens? En heeft de installateur de koelfunctie ingericht?

Kan een warmtepomp koelen in de zomer?

Ja, als hij daarvoor gemaakt is. Een warmtepomp verplaatst warmte. In de winter haalt hij warmte uit de buitenlucht of de bodem en geeft die af aan het water van de verwarming. Een omkeerbare warmtepomp draait dat in de zomer om. Hij onttrekt dan warmte aan het water in huis en voert die naar buiten af. Bij een lucht-waterwarmtepomp werkt de buitenunit dan volgens Milieu Centraal als een airco.

Niet elke lucht-waterwarmtepomp is omkeerbaar, schrijft Milieu Centraal. En ook bij een toestel dat kan koelen, moet de koelfunctie zijn ingericht. Panasonic vermeldt bij de bediening van de Aquarea dat de koelstand, afhankelijk van de configuratie van de installatie, niet beschikbaar kan zijn.

Actief en passief koelen: het verschil

Bij actief koelen draait de compressor, net als bij verwarmen. De warmtepomp kan het water dan flink afkoelen, maar dat kost stroom. Een lucht-waterwarmtepomp koelt altijd actief. Volgens de Vlaamse overheid is vrije, of passieve, koeling bij dit type warmtepomp niet mogelijk.

Bij passief koelen blijft de compressor uit en draaien alleen de pompen. Dat kan met een bodemwarmtepomp. Diep in de bodem is het volgens Milieu Centraal altijd zo’n 12 graden. Het water van de vloerverwarming geeft zijn warmte af aan de bron en komt koeler terug. Dat kost weinig stroom, en de bron warmt in de zomer een beetje op, zodat hij in de winter meer warmte kan afgeven.

Passief koelen heeft wel een beperking. De temperatuur van het koelwater volgt uit de bron en is niet in te stellen; Kronoterm schrijft dat ook in zijn gebruikershandleiding. Sommige bodemwarmtepompen kunnen allebei. Bij de Qvantum QG is actief koelen standaard en passief koelen een optie.

Welke soort warmtepomp bij welk gebouw past, lees je in Soorten warmtepompen: welke past bij welk gebouw.

Koelen via vloerverwarming: dauwpunt en condens

In de praktijk gaat koelen met een warmtepomp vaak via de vloer. In een enquête van de Installatiemonitor 3.0 (oktober 2025, 1.818 warmtepompeigenaren, van wie 1.186 met een hybride en 605 met een all-electric warmtepomp) zei 31 procent actief te koelen, onder meer via de vloerverwarming (35 procent) of speciale radiatoren (9 procent). Van hen ervaart 87 procent het koelen als positief.

Vloerkoeling werkt anders dan een airco. Er komt geen koude lucht uit een rooster; de vloer neemt warmte op uit de ruimte. Volgens de Vlaamse overheid voelt de woning daardoor enkele graden koeler aan en is het koelvermogen via vloerverwarming beperkt. Het is een manier om een woning op warme dagen aangenaam te houden, minder om één ruimte snel terug te koelen.

Het dauwpunt is de temperatuur waarbij waterdamp uit de lucht condenseert. Wordt de vloer, een leiding of een verdeler kouder dan het dauwpunt van de lucht eromheen, dan slaat er vocht op neer. Op een warme, vochtige dag ligt het dauwpunt hoger dan op een droge dag. Milieu Centraal wijst bij actief koelen op een groter risico op condensvorming en roest. Daarom wordt het koelwater bij vloerkoeling niet onbeperkt afgekoeld.

Voor het ontwerp en de inregeling betekent dat:

• Koelwater boven het dauwpunt. Kronoterm adviseert in zijn gebruikershandleiding voor actief koelen via vloer, wand of plafond een koelwatertemperatuur van 19 tot 20 °C. Volgens dezelfde handleiding gaat het bij een gemengde groep om de aanvoertemperatuur, bij een directe groep en op het toestel zelf om de retourtemperatuur. Volg voor jouw toestel de handleiding en de inregeling van de installateur.
• Een dauwpuntbeveiliging. Een zoneregeling als Watts Vision heeft in de aansluitmodule voor verwarmen en koelen een ingang voor een dauwpuntsensor om het koelen uit te schakelen, en een uitgang voor een ontvochtiger.
• Isolatie van koude leidingen en verdelers. Ook daar kan condens ontstaan. Kronoterm levert de verwarmingsgroepen voor zijn KSM 2.0-regeling standaard met anti-condensisolatie.
• Thermostaten die kunnen omschakelen. De regeling moet weten dat er gekoeld wordt. Bij de HC-uitvoeringen van Watts Vision schakelt de regeling om via een contact of signaal van de warmtepomp.

Over de aanvoertemperatuur, de opwarmtijd en de kosten van een warmtepomp met vloerverwarming lees je meer in Warmtepomp en vloerverwarming: zo werkt de combinatie.

Koelen met fancoils

Een fancoil, ook wel ventilatorconvector, leidt het water van de warmtepomp door een warmtewisselaar. Een ventilator blaast de lucht uit de ruimte erlangs. Volgens de Vlaamse overheid koelt een ventilatorconvector een ruimte daardoor sneller en krachtiger dan bijvoorbeeld vloerkoeling. Een fancoil kan ook met kouder water werken. Kronoterm adviseert voor convectoren een koelwatertemperatuur van 12 tot 15 °C, tegen 19 tot 20 °C bij vloerkoeling.

Bij zulk koud water kan de warmtewisselaar onder het dauwpunt komen. De fancoil koelt dan niet alleen, maar onttrekt ook vocht aan de lucht. Panasonic vermeldt bij zijn slimme ventilatorconvectoren koel- en ontvochtigingsfuncties, met de aantekening dat een afvoer noodzakelijk is.

Een fancoil die onder het dauwpunt koelt, heeft dus een condensafvoer nodig. De kanaalmodellen die DHPS levert, hebben daarvoor een aansluiting van 20 mm. Neem de route van de condensafvoer en de isolatie van de aanvoerleidingen mee in het ontwerp, zeker bij units in een verlaagd plafond.

In de winter verwarmt dezelfde fancoil op het warme water van de warmtepomp. Bekijk de fancoils die DHPS levert als je modellen en vermogens per ruimte wilt vergelijken.

Warmtepomp of airco: wat past wanneer?

Een airco is zelf ook een warmtepomp, namelijk een lucht-luchtwarmtepomp. Hij onttrekt warmte aan de lucht in de ruimte en voert die via het koudemiddel naar buiten af. Een lucht-waterwarmtepomp koelt via water, in de vloer of in fancoils.

• Je hebt of krijgt een lucht-waterwarmtepomp met vloerverwarming. Dan ligt het voor de hand om de koelfunctie mee te nemen. Je krijgt milde koeling in de ruimten met vloerverwarming, zonder extra units in huis.
• Je wilt enkele ruimten snel en sterk koelen. Denk aan een slaapkamer onder het dak of een kantoor op het zuiden. Fancoils op de warmtepomp koelen een ruimte sneller en krachtiger dan een vloer. Een airco is ook een mogelijkheid.
• Je afgiftesysteem kan niet koelen. Met gewone radiatoren kun je doorgaans niet koelen. Dan kun je radiatoren op de plekken waar je wilt koelen vervangen door fancoils, of kiezen voor een airco naast de warmtepomp. Meer over radiatoren lees je in Warmtepomp met radiatoren: kan het en wat is nodig?

DHPS levert ook Panasonic-airco’s, van wandmodellen voor woningen tot PACi- en VRF-systemen voor utiliteit.

Hoe zet je een warmtepomp op koelen?

Dat verschilt per merk en per bediening; de handleiding van jouw toestel is leidend. In grote lijnen gaat het zo:

1. Ga na of jouw warmtepomp kan koelen. Dat staat in de technische gegevens of de handleiding. Zie je in de bediening geen koelstand, dan kan het toestel niet koelen of is de koelfunctie niet ingericht.
2. Laat de koelfunctie inrichten door je installateur. Die stelt de koelwatertemperatuur en de dauwpuntbeveiliging in, en zorgt dat thermostaten of zoneregeling mee omschakelen. Dat hoort bij de inbedrijfstelling. Bij sommige toestellen kun je de koelwatertemperatuur daarna zelf bijstellen; houd dan het advies van de fabrikant aan.
3. Kies de koelstand. Bij Panasonic Aquarea is dat KOELEN, of COOL + TANK als de warmtepomp ook warm water moet maken. In de stand AUTO kiest de warmtepomp zelf tussen verwarmen en koelen, afhankelijk van de ingestelde temperatuur. Bij Kronoterm-toestellen met een TERMOTRONIC-regeling schakel je volgens de gebruikershandleiding van wintermodus naar zomermodus, of naar AUTO. De ADAPT 2 heeft een KSM-regeling; volg daarvoor de handleiding van je eigen toestel.
4. Stel een haalbare binnentemperatuur in. De Vlaamse overheid noemt een binnentemperatuur van 24 tot 26 °C vaak al voldoende comfortabel.

Ontbreekt de koelstand bij een toestel dat wel kan koelen? Dan kan je installateur beoordelen of koelen in jouw installatie mogelijk is zonder condens in de vloer.

Hoeveel stroom kost koelen met een warmtepomp?

Een bedrag is niet te geven, want het verbruik hangt af van de woning, het weer en de instellingen. Deze factoren bepalen het:

• Actief of passief. Bij passief koelen blijft de compressor uit, en die kost volgens Milieu Centraal de meeste energie. Actief koelen gebruikt volgens de Vlaamse overheid (veel) meer energie dan vrije koeling.
• De temperatuur van het koelwater. Hoe warmer het koelwater, hoe minder stroom per kilowatt koeling. Zie de tabel hieronder.
• De ingestelde binnentemperatuur. Hoe lager je die zet, hoe hoger het energiegebruik.
• De warmte die binnenkomt. Zon op grote ramen, de isolatie en zonwering bepalen hoeveel warmte de warmtepomp moet afvoeren.

Het rendement bij koelen heet de EER: het koelvermogen gedeeld door het opgenomen elektrisch vermogen, bij een vaste meetconditie. Panasonic en Kronoterm geven de EER op bij een buitentemperatuur van 35 °C, met koelwater van 7 °C en van 18 °C.

Alle waarden gelden bij een buitentemperatuur van 35 °C en bij deze meetcondities; het werkelijke verbruik hangt af van het hele systeem. Wel levert de Kronoterm ADAPT 2 S met aanvoerwater van 18 °C vrijwel hetzelfde koelvermogen als met water van 7 °C, maar voor 1,08 in plaats van 1,77 kW stroom. Koelen via de vloer, met relatief warm koelwater, is per kilowatt koeling dus zuiniger. Fancoils geven met kouder water meer koelvermogen per ruimte, tegen een lagere EER.

Welke warmtepompen met koeling levert DHPS?

DHPS is officieel verkooppunt van Panasonic Aquarea en leverancier van onder meer Kronoterm en Qvantum. Volgens de documentatie van de fabrikant kunnen deze warmtepompen uit het assortiment koelen:

• Panasonic Aquarea L-serie (5, 7 en 9 kW), M-serie (9, 12 en 16 kW) en BIG M-serie (20, 25 en 30 kW). Panasonic geeft voor modellen uit deze series een watertemperatuur bij koelen van 5 tot 20 °C, bij buitentemperaturen van +10 tot +43 °C.
• Panasonic Aquarea K-serie. De K-serie werkt met R32; vraag je installateur naar de leverbaarheid na 1 januari 2027 (zie wat er vanaf 2027 met R32 nog wel mag). Panasonic geeft koelvermogen en EER op bij koelwater van 7 en 18 °C.
• Kronoterm ADAPT 2. Actieve koeling is standaard. Kronoterm geeft een watertemperatuur bij koelen van 7 tot 25 °C, bij buitentemperaturen van 10 tot 45 °C.
• Kronoterm ADAPT MAX, voor gebouwen met een grotere warmte- of koelvraag. Kronoterm noemt hem geschikt voor vloerverwarming, radiatoren en fancoils, en voor koeling.
• Qvantum QG, een bodemwarmtepomp. Actief koelen is standaard, passief koelen een optie.

Dat een toestel kan koelen, betekent niet dat elke installatie ermee kan koelen. Het afgiftesysteem, de condensafvoer, de isolatie en de regeling moeten erop zijn ingericht.

Veelgestelde vragen over koelen met een warmtepomp

Hoeveel graden kun je koelen met een warmtepomp?

Daar is geen vast getal voor. Via de vloerverwarming voelt een woning volgens de Vlaamse overheid enkele graden koeler aan. Milieu Centraal noemt voor een lucht-waterwarmtepomp hooguit een paar graden. Fancoils koelen sterker. Bij vloerkoeling ligt de grens bij het dauwpunt; Kronoterm adviseert daar een koelwatertemperatuur van 19 tot 20 °C.

Kan een warmtepomp ook als airco dienen?

Deels. Een omkeerbare lucht-waterwarmtepomp werkt volgens hetzelfde principe als een airco. De buitenunit voert warmte uit huis af. Maar de warmtepomp koelt water, geen lucht. Met fancoils komt het effect het dichtst bij een airco; via de vloer is de koeling milder. Een airco is zelf een lucht-luchtwarmtepomp die de lucht in de ruimte direct koelt.

Kun je koelen met een warmtepomp en radiatoren?

Met gewone radiatoren meestal niet. Ze zijn gemaakt om warmte af te geven, en bij koelen is er risico op condens en roest. Milieu Centraal noemt standaard radiatoren daarom niet geschikt. Wil je toch op de plek van een radiator koelen, dan kan een ventilatorconvector met condensafvoer een oplossing zijn. Je installateur kan beoordelen wat in jouw woning past.

Kan elke lucht-waterwarmtepomp koelen?

Nee. Volgens Milieu Centraal zijn niet alle lucht-waterwarmtepompen omkeerbaar. En ook als het toestel kan koelen, moeten het afgiftesysteem en de regeling erop zijn ingericht, met een koelwatertemperatuur die condens voorkomt. Of jouw warmtepomp kan koelen, staat in de technische gegevens of de handleiding. Je installateur kan het ook voor je nagaan.

Advies bij een warmtepomp die ook koelt

Neem koelen mee vanaf het ontwerp: een toestel dat kan koelen, een afgiftesysteem dat koelte kan afgeven en een regeling die het dauwpunt bewaakt. Ben je woningeigenaar, bespreek het dan met je installateur. Ben je installateur of adviseur en ontwerp je een systeem dat ook moet koelen? Dan kijkt DHPS met je mee naar de keuze van warmtepomp, afgifte en regeling.

Bronnen

• Milieu Centraal, Volledig elektrische warmtepomp, laatst gewijzigd 14 oktober 2026: milieucentraal.nl.
• Vlaamse overheid, Koelen met een warmtepomp, geraadpleegd 22 oktober 2026: vlaanderen.be.
• BDH, in opdracht van RVO, Techniek Nederland en Netbeheer Nederland, Installatiemonitor 3.0, eindrapportage v1.02, bijlage C (enquête 3, oktober 2025), 15 juni 2026: pdf.
• Panasonic, technische gegevens Aquarea L-serie 5 kW (WH-ADC0509L3E51 + WH-WDG05LE5): aircon.panasonic.eu.
• Panasonic, technische gegevens Aquarea M-serie 9 kW (WH-WDG09ME8): aircon.panasonic.eu.
• Panasonic, technische gegevens Aquarea T-CAP M-serie 30 kW (WH-WXG30ME8 + WH-CME8L): aircon.panasonic.eu.
• Panasonic, technische gegevens Aquarea K-serie Bi-bloc 7 kW (KIT-WC07K3E5): aircon.panasonic.eu.
• Panasonic, How to use my Aquarea, Nederlandstalige versie (bedrijfsmodi): aircon.panasonic.eu.
• Panasonic, Slimme ventilatorconvectoren: aircon.panasonic.eu.
• Kronoterm, Data Sheet ADAPT 2 (98-25-46-220241-03), mei 2026: portal.kronoterm.com.
• Kronoterm, Data sheet ADAPT MAX (98-24-26-220094-07): portal.kronoterm.com.
• Kronoterm, Owner’s Manual for heat pumps water-water, brine-water and air-water (17-16-19-2972-05), februari 2021: portal.kronoterm.com.
• Qvantum, QG product leaflet, mei 2025: qvantum.com.