Een warmtepomp bij nieuwbouw is de standaard. Sinds 1 juli 2018 krijgt een nieuwe woning in principe geen gasaansluiting meer, en de BENG-eisen vragen een zuinig gebouw met een flink aandeel hernieuwbare energie. De vraag is dus niet óf er een warmtepomp komt, maar welke, waar hij komt en wat dat betekent voor geluid, ruimte en comfort.
Dit artikel is voor iedereen die bij een nieuwbouwwoning over de warmtepomp beslist of meebeslist: kopers die willen weten wat ze krijgen, en opdrachtgevers, ontwikkelaars en installateurs die de keuze maken.
U leest of een warmtepomp verplicht is, welke typen er zijn, wat de kosten bepaalt, hoe het zit met subsidie en hoe u plaatsing en geluid vanaf het begin goed regelt. Met projecten uit de praktijk.
Nee, niet letterlijk. De wet schrijft geen warmtepomp voor. Wel hebben netbeheerders sinds 1 juli 2018 niet meer de taak om nieuwe gebouwen op het gasnet aan te sluiten (Wet VET). Een gasaansluiting kan alleen nog als de gemeente een uitzondering maakt om zwaarwegende redenen van algemeen belang.
Daarnaast moet een nieuwbouwwoning voldoen aan de BENG-eisen: een beperkte energiebehoefte, weinig fossiel energiegebruik en een minimaal aandeel hernieuwbare energie. In de praktijk komt u dan vrijwel altijd uit bij een all-electric warmtepomp. Die verwarmt zonder gas, levert warm tapwater en benut warmte uit de omgeving. Hoe de BENG-eisen werken en wat de warmtepomp daarin doet, leest u in BENG-eisen en TOjuli: wat de warmtepomp bijdraagt.
De keuze hangt af van het woningtype, de ruimte op de kavel, de plek voor de buitenunit en de vraag naar warm water. Bij nieuwbouw kunt u dat vanaf het eerste ontwerp op elkaar afstemmen, en dat is het grote voordeel ten opzichte van een bestaande woning.
| Type | Bron | Waar staat het | Past vooral bij |
|---|---|---|---|
| Lucht-water | Buitenlucht | Buitenunit aan de gevel, op het dak of in het schuine dak | De meeste grondgebonden nieuwbouwwoningen |
| Bodem | Bodemlus (bodemwarmte) | Geen buitenunit; vraagt een boring of collectieve bron | Projecten met ruimte voor de bron of een gedeelde bodemlus |
| Ventilatielucht | Afgevoerde ventilatielucht | Binnen, gekoppeld aan de mechanische ventilatie | Compacte, goed geïsoleerde woningen en appartementen |
Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het water van de vloerverwarming en de boiler. Er zijn geen boringen nodig. De aandacht gaat naar de plek van de buitenunit, vanwege geluid en uitstraling. Bij woningen met een schuin dak kan de warmtepomp ook ín het dak, zodat de tuin en de gevel vrij blijven.
Een bodemwarmtepomp haalt warmte uit de bodem via een bodemlus. Er staat geen buitenunit, maar de boring vraagt ruimte, voorbereiding en budget. Bij grotere projecten kan een collectieve bodembron, met per woning een eigen warmtepomp, de investering spreiden.
Bij grondgebonden woningen krijgt meestal elke woning een eigen warmtepomp. Bij appartementen of grotere projecten is ook een collectief systeem mogelijk, met een centrale warmtepomp of een gedeelde bron. De afweging gaat over beheer, ruimte, bemetering en wie verantwoordelijk is voor onderhoud. Een overzicht van alle typen leest u in soorten warmtepompen.
Bij nieuwbouw zit de warmtepomp meestal in de koop- of aanneemsom. Een koper betaalt hem dus niet apart; voor een opdrachtgever is hij onderdeel van de installatiebegroting. Wat de kosten bepaalt:
Kijk ook naar de gebruikskosten. In de Installatiemonitor 3.0, een praktijkonderzoek onder recente warmtepompkopers, haalden all-electric warmtepompen met een passend vermogen een SCOP van 3,8. Overgedimensioneerde installaties bleven steken op 3,0. Een vergelijking met gas speelt bij nieuwbouw meestal geen rol, omdat er geen gasaansluiting komt. De vraag is welke warmtepomp het zuinigst draait. Welke ontwerpkeuzes dat bepalen, leest u in rendement warmtepomp: 6 ontwerpkeuzes.
Voor een warmtepomp in een nieuwbouwwoning bestaat geen ISDE-subsidie. RVO stelt als voorwaarde dat de warmtepomp wordt geplaatst in een woning met een bouwjaar vóór 1 januari 2019. Nieuwbouw valt daar buiten. Wilt u weten welke regelingen wel gelden voor uw situatie, kijk dan bij RVO.
Voor een buiten opgestelde warmtepomp geldt op de perceelgrens met een ander perceel met een woonfunctie een maximum van 40 dB (Bbl, artikel 4.107). Alleen als de installatie een aparte instelling heeft voor de avond en nacht, van 19.00 tot 7.00 uur, wordt het overdag gemeten geluid met 5 dB gecorrigeerd. In de eigen woning mag het installatiegeluid in bijvoorbeeld de slaapkamer maximaal 30 dB zijn (artikel 4.108). Gemeenten kunnen aanvullende plaatsingsregels stellen.
In een nieuwbouwwijk met rijwoningen en kleine tuinen is de plek van de buitenunit daarom een ontwerpkeuze. Een unit tussen twee gevels kaatst het geluid terug naar de buren. Een plek op of in het dak houdt de afstand groter.
Bij woningen met een schuin dak kan de warmtepomp in het dak. De HydroTop is een prefab dakinbouw voor warmtepompen van 3 tot 9 kW, die in één kraanmoment in ongeveer tien minuten in het dak wordt gehangen. De tuin blijft vrij, en met de BCRG-kwaliteitsverklaring voldoet de installatie aantoonbaar aan de geluidsnorm, zonder aparte akoestische berekening. Lees meer over dakoplossingen voor warmtepompen, of over geluid in geeft een warmtepomp geluidsoverlast? en de whitepaper geluidseisen.
Bij nieuwbouw ontwerpt u het afgiftesysteem vanaf het begin op een lage aanvoertemperatuur. Vloer- en wandverwarming werken rond de 35 °C, de lage-temperatuurklasse van het energielabel. Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe minder elektriciteit de warmtepomp per kWh warmte nodig heeft. In de Installatiemonitor haalden all-electric installaties met alleen vloerverwarming een SCOP van 3,8, met alleen radiatoren 3,2. Meer over die combinatie leest u in warmtepomp en vloerverwarming.
Een warmtepomp die ook koelt, kan in de zomer via de vloer koelen. Met een bodembron kan dat deels passief; een lucht-waterwarmtepomp koelt actief en verbruikt daarvoor stroom. Dat telt mee in de BENG-berekening en heeft te maken met TOjuli, de eis tegen oververhitting. Zie BENG-eisen en TOjuli.
De meeste klachten over warmtepompen in nieuwbouwwoningen hebben een oorzaak in het ontwerp of de oplevering. Dat is goed nieuws: bij nieuwbouw zijn ze vooraf te voorkomen.
Een te grote warmtepomp slaat steeds kort aan en af. Dat pendelen kost rendement en belast de compressor. In de Installatiemonitor zakte de SCOP door overdimensionering van 3,8 naar 3,0. Dimensioneer op de warmteverliesberekening en houd de marge beperkt.
Uit de enquête van de Installatiemonitor bleek dat bij 19% van de huishoudens de warmtepomp na installatie niet goed was ingeregeld, en dat 13% de instellingen niet begreep. Regel het systeem waterzijdig in, stel de stooklijn zo laag in als de woning toelaat en leg de instellingen bij de oplevering uit aan de bewoner.
Een buitenunit in een hoek of tussen twee gevels klinkt luider bij de buren. Toets de plek vooraf aan de 40 dB op de perceelgrens en kies waar mogelijk voor het dak.
Stem de boilerinhoud af op het huishouden. In de nieuwbouwwijk Nobelhorst in Almere krijgen kopers daarom een keuze. "De bewoner heeft de keuze uit een all-in-one-opstelling of, als de nieuwe bewoner meer warm water wenst, uit een Bi-Block-opstelling met een grotere boiler met bijvoorbeeld 300 liter", aldus Erik Kalter, projectleider bij Van Dam Groep (project Nobelhorst).
Een all-electric woning vraagt een passende elektrische aansluiting; een reguliere woning heeft 3x25A. Sinds 1 oktober 2026 kan de gemeente voor woningbouwplannen met een oplevering binnen tien jaar vroeg netcapaciteit aanvragen via Eerder Aanvragen. Het aangevraagde vermogen is daarbij een plafond: extra vermogen is een nieuwe aanvraag met een eigen plek op de wachtlijst. Geef de verwarmingswijze en het vermogen per woning dus tijdig en realistisch door. Meer informatie: Volkshuisvesting Nederland over netcongestie.
BENG staat voor bijna energieneutrale gebouwen. Sinds 1 januari 2021 toetsen drie indicatoren elke nieuwbouwwoning: de energiebehoefte (BENG 1, de schil), het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) en het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Daarnaast geldt TOjuli, een eis tegen oververhitting in de zomer. De warmtepomp beïnvloedt BENG 2 en BENG 3. Hoe precies, met de grenswaarden, leest u in BENG-eisen en TOjuli: wat de warmtepomp bijdraagt.
Zo ziet een warmtepomp bij nieuwbouw er in de praktijk uit:
Staat er een nieuwbouwproject op de planning? DHPS denkt vanaf de eerste keuzes mee: welk systeem past, waar de warmtepomp komt, en wat dat betekent voor geluid, netaansluiting en oplevering. Lees meer over advies voor de bouwketen of vraag projectadvies aan.
Niet letterlijk. De wet schrijft geen warmtepomp voor. Maar sinds 1 juli 2018 krijgen nieuwe gebouwen in principe geen gasaansluiting meer, en een nieuwbouwwoning moet voldoen aan de BENG-eisen voor energiezuinigheid en hernieuwbare energie. Daarom krijgt vrijwel elke nieuwbouwwoning een all-electric warmtepomp.
Nee, niet via de ISDE. RVO stelt als voorwaarde dat de warmtepomp wordt geplaatst in een woning met een bouwjaar vóór 1 januari 2019. Een nieuwbouwwoning valt daar buiten. Bij nieuwbouw zit de warmtepomp bovendien meestal al in de koop- of aanneemsom.
Meestal een lucht-waterwarmtepomp met vloerverwarming: geen boringen nodig en zuinig bij een lage aanvoertemperatuur. Een bodemwarmtepomp past bij projecten met ruimte voor een bodemlus of een gedeelde bron. Een ventilatieluchtwarmtepomp past bij compacte, goed geïsoleerde woningen. Woningtype en plaatsing geven de doorslag.
De meeste problemen ontstaan in het ontwerp of bij de oplevering: een te ruim gekozen vermogen waardoor de warmtepomp pendelt, een installatie die niet goed is ingeregeld, een buitenunit op een plek waar het geluid tegen de buren kaatst, of te weinig warm water. Bij nieuwbouw zijn die vooraf te voorkomen.
Een buiten opgestelde warmtepomp mag op de perceelgrens met de buren maximaal 40 dB veroorzaken. Heeft de installatie een aparte instelling voor de avond en nacht, dan wordt het geluid overdag met 5 dB gecorrigeerd. In de eigen slaapkamer geldt maximaal 30 dB. Gemeenten kunnen aanvullende regels stellen.