De BENG-eisen bepalen sinds 1 januari 2021 hoe energiezuinig een nieuw gebouw moet zijn. Drie indicatoren en een eis tegen oververhitting, TOjuli, toetsen de schil, het fossiele energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie. De warmtepomp raakt er twee van de drie, en via koelen ook TOjuli.
Dit artikel is voor installateurs, adviseurs en ontwikkelaars die de installatie van een nieuwbouwproject kiezen en willen weten waar die keuze in de BENG-berekening het verschil maakt.
U leest wat de BENG-eisen en TOjuli zijn, welke grenswaarden gelden voor een grondgebonden woning, en hoe de warmtepomp BENG 2, BENG 3 en het risico op oververhitting beïnvloedt.
In het kort
- BENG 1 is de energiebehoefte en gaat over de schil: isolatie, kierdichting, glas en zonwering. De warmtepomp speelt daar geen rol.
- BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik. Een zuinige warmtepomp met een lage aanvoertemperatuur verlaagt die waarde.
- BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie. Warmte uit buitenlucht of bodem telt mee, dus de warmtepomp verhoogt dat aandeel.
- TOjuli is het risico op oververhitting, met een grens van 1,20. Koelt de woning actief en komt TOjuli hoger uit, dan moet u sinds 1 juli 2024 aantonen dat oververhitting wordt voorkomen.
- Een kwaliteitsverklaring legt de getoetste prestaties van een product vast, zodat de adviseur ermee kan rekenen.
Wat zijn de BENG-eisen?
BENG staat voor bijna energieneutrale gebouwen. Sinds 1 januari 2021 moet elk nieuw gebouw voldoen aan drie energieprestatie-eisen en een eis tegen oververhitting. De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, artikel 4.149) en worden berekend met de rekenmethode NTA 8800. De hoogte van de eisen verschilt per gebruiksfunctie en per woningtype.
| Indicator | Wat het meet | Grenswaarde grondgebonden woning (vormfactor tot 1,5) |
|---|---|---|
| BENG 1 | Energiebehoefte voor verwarmen en koelen, bepaald door de schil | maximaal 55 kWh per m² per jaar |
| BENG 2 | Primair fossiel energiegebruik van de installaties | maximaal 30 kWh per m² per jaar |
| BENG 3 | Aandeel hernieuwbare energie | minimaal 50% |
| TOjuli | Risico op oververhitting in de zomer | maximaal 1,20 |
De vormfactor (Als/Ag) is de verhouding tussen het verliesoppervlak en het gebruiksoppervlak. Voor woningen met een grotere vormfactor en voor woongebouwen gelden andere waarden; die staan in het Bbl. De energieprestatieadviseur rekent ze voor uw ontwerp door. Bronnen: IPLO, energiezuinigheid bij nieuwbouw en RVO, BENG-indicatoren.
Wat is het verschil tussen BENG 1, BENG 2 en BENG 3?
BENG 1: de schil
BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft om het binnen comfortabel te houden, los van de installatie. Isolatie, kierdichting, het glas, de oriëntatie en zonwering bepalen deze waarde. Een warmtepomp verlaagt BENG 1 dus niet. Wie BENG 1 niet haalt, lost dat op in de schil.
BENG 2: het fossiele energiegebruik
BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik van de installaties voor verwarming, warm tapwater, koeling en ventilatie, met eigen opwekking zoals zonnepanelen als aftrek. Hier telt de warmtepomp wel. Hoe minder elektriciteit hij nodig heeft voor dezelfde warmte, hoe lager BENG 2 uitvalt.
BENG 3: het hernieuwbare aandeel
BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie in het totale energiegebruik. De warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt als hernieuwbaar, net als zonne-energie. Een warmtepomp tilt BENG 3 dus omhoog, en verlaagt tegelijk het fossiele gebruik in BENG 2.
Hoe de warmtepomp BENG 2 en BENG 3 beïnvloedt
In de NTA 8800-berekening tellen het type warmtepomp, de bron, het rendement van het toestel en de aanvoertemperatuur van het afgiftesysteem mee. Drie keuzes maken het verschil:
- Een lage aanvoertemperatuur. Vloer- of wandverwarming rond de 35 °C laat de warmtepomp zuiniger draaien dan een afgiftesysteem dat warmer water vraagt.
- Een efficiënt toestel. Hoe hoger het seizoensrendement, hoe minder elektriciteit per kWh warmte en hoe lager BENG 2. Een voorbeeld: de Panasonic Aquarea L-serie (R290, 5, 7 en 9 kW) heeft energielabel A+++ bij 35 en 55 °C en een SCOP tot 5,06.
- Getoetste productgegevens. Een kwaliteitsverklaring legt de getoetste prestaties van een product vast, zodat de adviseur ermee kan rekenen. Voor de HydroTop, een prefab dakinbouw voor warmtepompen van 3 tot 9 kW, zijn BCRG-kwaliteitsverklaringen beschikbaar. Daarmee toont u aan dat de installatie bijdraagt aan het halen van BENG.
Een warmtepomp die koelt, kost in de zomer energie. Dat telt mee in BENG 2. Daarmee komen we bij TOjuli.
Wat is TOjuli en hoe helpt de warmtepomp?
TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft per oriëntatie van de woning het risico op oververhitting in de zomer aan. De grenswaarde is 1,20. Zoninstraling door glas, zonwering, ventilatie en de thermische massa van het gebouw bepalen de uitkomst.
Koelt de woning actief en komt de TOjuli boven 1,20 uit, dan moet u sinds 1 juli 2024 aantonen dat aan ten minste één van deze drie methoden is voldaan:
- Zonwering. Bij ten minste 95% van het oppervlak van de transparante gevel- en dakdelen wordt de zoninstraling voldoende tegengehouden.
- Koellastberekening. Een, al dan niet dynamische, koellastberekening bepaalt de opwek- en afgiftecapaciteit van het koelsysteem dat u minimaal moet installeren.
- Rekentool. Bijlage AA van de NTA 8800:2024 geeft een vereenvoudigde berekening van de benodigde koelcapaciteit.
Een warmtepomp die koelt, is daarmee een van de manieren om oververhitting in een nieuwbouwwoning te voorkomen. RVO noemt zelf het nadeel: het extra energiegebruik, dat meetelt in BENG 2. Stem het koelvermogen daarom af op de berekende koellast, en combineer koelen met goede zonwering. Met een bodembron kan een deel van de koeling passief; een lucht-waterwarmtepomp koelt actief.
Welke warmtepompoplossingen passen bij energiezuinige nieuwbouw?
Voor de meeste grondgebonden nieuwbouwwoningen is dat een lucht-waterwarmtepomp met vloerverwarming. Een bodemwarmtepomp past bij projecten met ruimte voor een bodemlus of een collectieve bron, en een ventilatieluchtwarmtepomp bij compacte, goed geïsoleerde woningen. Bij rijwoningen met een schuin dak kan de warmtepomp in het dak, zodat de tuin vrij blijft en de afstand tot de buren groter is. Meer over de keuze leest u in warmtepomp bij nieuwbouw. Voor kantoren, scholen en andere utiliteitsgebouwen gelden andere BENG-waarden; zie warmtepomp in de utiliteitsbouw.
Wat dit betekent voor uw ontwerp
- Begin bij de schil. BENG 1 haalt u met isolatie, kierdichting, glas en zonwering, niet met de installatie.
- Ontwerp de afgifte op een lage temperatuur. Dat verlaagt BENG 2 en maakt de warmtepomp zuiniger in de praktijk.
- Kies een toestel met getoetste gegevens. Een kwaliteitsverklaring maakt de prestaties rekenbaar.
- Toets TOjuli vroeg. Bepaal of de woning gaat koelen en welke van de drie methoden u volgt.
- Leg vermogen en netaansluiting vast. Koelen en verwarmen vragen samen een passende elektrische aansluiting.
DHPS denkt in de bouwketen vanaf de eerste keuzes mee over het installatieconcept, in afstemming met de energieprestatieadviseur. Lees meer over advies voor de bouwketen of vraag projectadvies aan.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de eisen voor BENG?
BENG toetst drie indicatoren: de energiebehoefte (BENG 1), het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) en het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Daarnaast geldt TOjuli tegen oververhitting. Voor een grondgebonden woning met een vormfactor tot 1,5 zijn de grenzen 55 en 30 kWh per m² per jaar, minimaal 50% hernieuwbaar en een TOjuli van maximaal 1,20.
Wat is het verschil tussen BENG 1 en BENG 2?
BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft voor verwarmen en koelen, los van de installatie. Dat bepaalt de schil. BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik: hoeveel fossiele energie de installaties daarvoor werkelijk verbruiken. Daar telt de warmtepomp wel mee.
Telt een warmtepomp mee voor BENG 3?
Ja. BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie, en de warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt daarin mee, net als bijvoorbeeld zonne-energie. Een warmtepomp verhoogt dus het hernieuwbare aandeel en verlaagt tegelijk het fossiele energiegebruik in BENG 2.
Wat is TOjuli?
TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft het risico op oververhitting van een woning in de zomer aan, per oriëntatie van de gevel. De grenswaarde is 1,20. Koelt de woning actief en komt de TOjuli hoger uit, dan toont u op een van drie voorgeschreven manieren aan dat oververhitting wordt voorkomen.
Bronnen
- IPLO, Energiezuinigheid: regels bij nieuwbouw (Bbl artikel 4.149).
- RVO, Energieprestatie BENG en BENG-indicatoren en TOjuli (door RVO gecontroleerd op 2 juli 2026).
- Productinformatie: de pagina's van de Panasonic Aquarea L-serie en de HydroTop op dhps.nl.