R290 is propaan, gebruikt als koudemiddel. Het is een natuurlijk koudemiddel met een GWP van 0,02 volgens de Europese F-gassenverordening, en het valt niet onder de verboden voor gefluoreerde broeikasgassen. R290 is wel sterk ontvlambaar (veiligheidsklasse A3). Panasonic gebruikt het daarom in monobloc-warmtepompen, waarbij het koudemiddel in de buitenunit blijft.
In dit artikel leest u wat R290 is, waarom het juist nu opkomt, hoe het zich verhoudt tot R32, waar u bij de plaatsing op let en wat het betekent voor installateurs. De regels komen uit Verordening (EU) 2024/573.
R290 is de koudemiddelaanduiding voor propaan, een koolwaterstof. Net als CO2 en ammoniak geldt het als natuurlijk koudemiddel. Propaan bevat geen fluor en is daarmee geen gefluoreerd broeikasgas (F-gas).
Het aardopwarmingsvermogen (GWP) van propaan is volgens bijlage VI van de F-gassenverordening 0,02: 1 kg propaan die vrijkomt, draagt over honderd jaar ongeveer evenveel bij aan de opwarming van de aarde als 20 gram CO2. Oudere bronnen en veel productbladen noemen een GWP van 3. Voor de regels maakt dat geen verschil: beide liggen ver onder de grens van 150 die de verordening voor veel nieuwe apparatuur hanteert.
De F-gassenverordening verbiedt stap voor stap het in de handel brengen van nieuwe apparatuur met gefluoreerde broeikasgassen. Voor warmtepompen tot en met 12 kW gelden deze data (bijlage IV, punten 8 en 9):
Op alle drie bestaan uitzonderingen als dat nodig is om aan veiligheidseisen te voldoen. R290 is geen F-gas en valt buiten deze verboden. Daarnaast daalt de hoeveelheid HFK's die in de EU in de handel mag worden gebracht: in 2027 is het quotum bijna gehalveerd ten opzichte van 2025–2026, en vanaf 2050 is het nul (bijlage VII).
Meer over de data per soort toestel leest u in R32 koudemiddel verboden? Wat er vanaf 2027 nog wel mag. Over het alternatief voor splitsystemen leest u meer in R454C koudemiddel: GWP, veiligheid en split-warmtepomp.
| R290 (propaan) | R32 | |
|---|---|---|
| Soort | Natuurlijk koudemiddel (koolwaterstof) | Synthetisch, enkelvoudige HFK |
| GWP volgens de verordening | 0,02 | 675 |
| Veiligheidsklasse | A3, sterk ontvlambaar | A2L, licht ontvlambaar |
| F-gas | Nee | Ja |
| Nieuwe monobloc tot en met 12 kW vanaf 2027 | Valt niet onder de verboden | Niet meer, behalve om veiligheidsredenen |
| Bij Panasonic Aquarea onder meer in | L-serie, M-serie mini, M-serie en BIG M-serie (monobloc) | K-serie |
Wat beter past, hangt af van de opstelling. R290 heeft de laagste GWP en valt buiten de F-gasverboden, maar is sterker ontvlambaar. Panasonic past het daarom toe in monobloc-toestellen: het koudemiddelcircuit zit volledig in de buitenunit en naar binnen lopen alleen waterleidingen. R32 blijft relevant voor service aan bestaande installaties; onderhoud en bijvullen met R32 blijven toegestaan.
R290 valt in veiligheidsklasse A3: lage giftigheid, maar sterk ontvlambaar. Propaan is zwaarder dan lucht; bij een lek kan het zich dicht bij de grond verzamelen. Het koudemiddel zit in een gesloten circuit in de buitenunit. Bij een monobloc komt het niet in de woning.
Panasonic schrijft daarom rond de buitenunit een beschermingszone voor. Daarin mogen geen:
De zone onder het toestel loopt door tot de grond, en achteraf mogen er geen bouwkundige wijzigingen worden gedaan die de zone schenden. Hoe groot de zone is, hangt af van het toestel en de opstelling: op de grond of op een plat dak, voor een gevel, in een hoek of aan de muur. De maten staan in de installatiehandleiding van het toestel.
DHPS levert Panasonic Aquarea-warmtepompen met R290, als monobloc met een hydraulische verbinding naar binnen:
R290 is sterk ontvlambaar (A3). Daarom geldt rond de buitenunit een beschermingszone zonder ontstekingsbronnen, gebouwopeningen en putten, en dat beperkt de plekken waar het toestel kan staan. Panasonic past R290 toe in monobloc-toestellen, zodat het koudemiddel buiten blijft. Werk aan het koudemiddelcircuit vraagt een gecertificeerde monteur.
Dat hangt af van wat u zoekt. R290 heeft een GWP van 0,02 tegenover 675 voor R32, en valt buiten de F-gasverboden. R32 is minder ontvlambaar (A2L) en blijft geschikt voor onderhoud aan bestaande installaties. Nieuwe monobloc-warmtepompen tot en met 12 kW met R32 mogen vanaf 2027 niet meer in de handel komen, behalve om veiligheidsredenen.
Nee. De F-gassenverordening schrijft geen koudemiddel voor, maar beperkt F-gassen. Nieuwe monobloc-toestellen tot en met 12 kW mogen vanaf 1 januari 2032 helemaal geen F-gassen meer bevatten, en nieuwe splitsystemen tot en met 12 kW vanaf 1 januari 2035, op uitzonderingen om veiligheidsredenen na. Natuurlijke koudemiddelen zoals propaan vallen daarbuiten.
R290 is sterk ontvlambaar; daarom gelden er regels voor de plaatsing. Het koudemiddel zit in een gesloten circuit in de buitenunit, en de fabrikant schrijft een beschermingszone voor zonder ontstekingsbronnen, gebouwopeningen of putten. Volg de installatiehandleiding van het toestel en laat werk aan het circuit over aan een gecertificeerde monteur.
Volgens bijlage VI van de F-gassenverordening 0,02. Veel productbladen en oudere bronnen noemen 3. Beide liggen ver onder de grens van 150 die vanaf 2027 voor veel nieuwe warmtepompen geldt. Ter vergelijking: R32 heeft een GWP van 675.
Voor werk aan het koudemiddelcircuit wel: sinds 29 september 2025 geldt de certificeringsplicht ook voor natuurlijke koudemiddelen zoals propaan. Bij een monobloc worden op locatie geen koudemiddelleidingen gekoppeld; de installateur sluit alleen de waterzijde aan. Onderhoud, reparatie en buitengebruikstelling van het circuit vragen wel een gecertificeerde monteur.
DHPS levert Panasonic Aquarea-warmtepompen met R290 en denkt mee over de plaatsing en de beschermingszone. Wilt u weten welk toestel bij uw project past, neem dan contact met ons op.