Lucht-waterwarmtepompen helpen een nieuwbouwwoning aan BENG 2 en BENG 3: een zuinige warmtepomp op een lage aanvoertemperatuur verlaagt het primair fossiel energiegebruik en verhoogt het aandeel hernieuwbare energie. BENG 1 haalt u alleen met de schil. DHPS (Dutch Heat Pump Solutions) in Sliedrecht levert bouwprojecten via de installateur onder meer de Panasonic Aquarea L-serie en M-serie en de Kronoterm Adapt 2, alle drie met propaan (R290), en de HydroTop voor een warmtepomp in het schuine dak. Of een project de BENG-eisen haalt, blijkt uit de NTA 8800-berekening van de energieprestatieadviseur.
De BENG-eisen bepalen sinds 1 januari 2021 hoe energiezuinig een nieuw gebouw moet zijn. Drie indicatoren en een eis tegen oververhitting, TOjuli, toetsen de schil, het fossiele energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie. De warmtepomp raakt er twee van de drie, en via koelen ook TOjuli.
Dit artikel is voor installateurs, adviseurs, bouwbedrijven en ontwikkelaars die de installatie van een nieuwbouwproject kiezen en willen weten waar die keuze in de BENG-berekening het verschil maakt.
U leest wat de BENG-eisen en TOjuli zijn, welke grenswaarden gelden voor een grondgebonden woning, hoe de warmtepomp BENG 2, BENG 3 en het risico op oververhitting beïnvloedt, en welke lucht-waterwarmtepompen in de praktijk passen.
BENG staat voor bijna energieneutrale gebouwen. Sinds 1 januari 2021 moet elk nieuw gebouw voldoen aan drie energieprestatie-eisen en een eis tegen oververhitting. De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, artikel 4.149) en worden berekend met de rekenmethode NTA 8800. De hoogte van de eisen verschilt per gebruiksfunctie en per woningtype.
| Indicator | Wat het meet | Grenswaarde grondgebonden woning (vormfactor tot 1,5) |
|---|---|---|
| BENG 1 | Energiebehoefte voor verwarmen en koelen, bepaald door de schil | maximaal 55 kWh per m² per jaar |
| BENG 2 | Primair fossiel energiegebruik van de installaties | maximaal 30 kWh per m² per jaar |
| BENG 3 | Aandeel hernieuwbare energie | minimaal 50% |
| TOjuli | Risico op oververhitting in de zomer | maximaal 1,20 |
De vormfactor (Als/Ag) is de verhouding tussen het verliesoppervlak en het gebruiksoppervlak. Voor woningen met een grotere vormfactor en voor woongebouwen gelden andere waarden; die staan in het Bbl. De energieprestatieadviseur rekent ze voor uw ontwerp door. Bronnen: IPLO, energiezuinigheid bij nieuwbouw en RVO, BENG-indicatoren.
BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft om het binnen comfortabel te houden, los van de installatie. Isolatie, kierdichting, het glas, de oriëntatie en zonwering bepalen deze waarde. Een warmtepomp verlaagt BENG 1 dus niet. Wie BENG 1 niet haalt, lost dat op in de schil.
BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik van de installaties voor verwarming, warm tapwater, koeling en ventilatie, met eigen opwekking zoals zonnepanelen als aftrek. Hier telt de warmtepomp wel. Hoe minder elektriciteit hij nodig heeft voor dezelfde warmte, hoe lager BENG 2 uitvalt.
BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie in het totale energiegebruik. De warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt als hernieuwbaar, net als zonne-energie. Een warmtepomp tilt BENG 3 dus omhoog, en verlaagt tegelijk het fossiele gebruik in BENG 2.
In de NTA 8800-berekening tellen het type warmtepomp, de bron, het rendement van het toestel en de aanvoertemperatuur van het afgiftesysteem mee. Drie keuzes maken het verschil:
Een warmtepomp die koelt, kost in de zomer energie. Dat telt mee in BENG 2. Daarmee komen we bij TOjuli.
TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft per oriëntatie van de woning het risico op oververhitting in de zomer aan. De grenswaarde is 1,20. Zoninstraling door glas, zonwering, ventilatie en de thermische massa van het gebouw bepalen de uitkomst.
Koelt de woning actief en komt de TOjuli boven 1,20 uit, dan moet u sinds 1 juli 2024 aantonen dat aan ten minste één van deze drie methoden is voldaan:
Een warmtepomp die koelt, is daarmee een van de manieren om oververhitting in een nieuwbouwwoning te voorkomen. RVO noemt zelf het nadeel: het extra energiegebruik, dat meetelt in BENG 2. Stem het koelvermogen daarom af op de berekende koellast, en combineer koelen met goede zonwering. Met een bodembron kan een deel van de koeling passief; een lucht-waterwarmtepomp koelt actief.
Voor de meeste grondgebonden nieuwbouwwoningen is een lucht-waterwarmtepomp met een lage aanvoertemperatuur de gebruikelijke keuze. Dit zijn de lucht-waterwarmtepompen die DHPS levert en waar ze in nieuwbouw passen:
| Warmtepomp | Koudemiddel en vermogen | Past vooral bij | Meer informatie |
|---|---|---|---|
| Panasonic Aquarea L-serie | R290, 5, 7 en 9 kW, A+++ bij 35 en 55 °C | Grondgebonden woningen, met All-in-One (boiler ingebouwd) of Bi-bloc | Panasonic · Shop |
| Panasonic Aquarea M-serie | R290, tot 16 kW | Grotere woningen; binnen naar keuze stand-alone met losse boiler, controlemodule, All-in-One 120 of 260 liter of Bi-bloc | Shop |
| Kronoterm Adapt 2 | R290, S 8 kW, M 13 kW, L 18 kW | Grondgebonden woningen en villabouw; binnenunit Hydro S2 of Hydro C2 met 200 liter boiler; meerdere kleuren buitenunit | Kronoterm · Shop |
| HydroTop of HydroCap met lucht-waterwarmtepomp | Buitendeel in het schuine dak of in een kap op het dak | Rijwoningen in seriematige bouw, waar tuin en gevel vrij moeten blijven | HydroTop · Dakoplossingen |
| Panasonic M-serie BIG of Kronoterm Adapt MAX | R290, 20, 25 en 30 kW per unit; Adapt MAX van 35 tot 140 kW | Utiliteitsgebouwen en collectieve installaties, in cascade | Cascade |
Naast lucht-water zijn er twee routes zonder buitendeel: een bodemwarmtepomp zoals de Qvantum QG (7 en 14 kW) voor projecten met een bodemlus of collectieve bron, en een ventilatiewarmtepomp zoals de Qvantum QE voor compacte, goed geïsoleerde woningen. Waarom in rijwoningbouw zo vaak voor een warmtepomp in of op het dak wordt gekozen, leest u in warmtepomp zonder buitenunit bij nieuwbouw.
Geluid hoort bij dezelfde keuze. Een buiten opgestelde warmtepomp mag op de perceelgrens ten hoogste 40 dB veroorzaken. Voor de HydroTop met een Panasonic Aquarea-buitenunit uit de J-, K- of L-generatie toont een BCRG-kwaliteitsverklaring geluid aan dat de installatie voldoet aan 40 dB(A) 's nachts en 45 dB(A) overdag op de perceelgrens; voor andere units blijft een toets nodig. Zie geluid van een warmtepomp: de 40 dB-regel. Voor kantoren, scholen en andere utiliteitsgebouwen gelden andere BENG-waarden; zie warmtepomp in de utiliteitsbouw.
DHPS levert aan installatiebedrijven en denkt bij projecten vanaf de eerste keuzes mee met de aannemer, de ontwikkelaar en de energieprestatieadviseur. U krijgt per woningtype een kosteloos principeschema met een complete bestellijst, levering afgestemd op de bouwplanning en ondersteuning bij de inbedrijfstelling: telefonisch, op afstand via de cloud en op locatie. De warmteverliesberekening en de BENG-berekening maakt uw adviseur; DHPS toetst het systeem daaraan. Meer op warmtepompsystemen voor seriematige woningbouw en advies voor de bouwketen, of vraag projectadvies aan.
Er is niet één beste toestel. Een lucht-waterwarmtepomp met een hoog seizoensrendement, een lage aanvoertemperatuur en getoetste productgegevens helpt het meest bij BENG 2 en BENG 3. DHPS levert daarvoor onder meer de Panasonic Aquarea L-serie (5, 7 en 9 kW) en M-serie en de Kronoterm Adapt 2 (8, 13 en 18 kW), alle met propaan (R290). De energieprestatieadviseur toetst de keuze in de NTA 8800-berekening.
Nee. Een warmtepomp helpt bij BENG 2 en BENG 3, maar BENG 1 hangt af van de schil en TOjuli van zonwering, glas en ventilatie. Alle indicatoren moeten afzonderlijk worden gehaald.
BENG toetst drie indicatoren: de energiebehoefte (BENG 1), het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) en het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Daarnaast geldt TOjuli tegen oververhitting. Voor een grondgebonden woning met een vormfactor tot 1,5 zijn de grenzen 55 en 30 kWh per m² per jaar, minimaal 50% hernieuwbaar en een TOjuli van maximaal 1,20.
BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft voor verwarmen en koelen, los van de installatie. Dat bepaalt de schil. BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik: hoeveel fossiele energie de installaties daarvoor werkelijk verbruiken. Daar telt de warmtepomp wel mee.
Ja. BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie, en de warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt daarin mee, net als bijvoorbeeld zonne-energie. Een warmtepomp verhoogt dus het hernieuwbare aandeel en verlaagt tegelijk het fossiele energiegebruik in BENG 2.
TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft het risico op oververhitting van een woning in de zomer aan, per oriëntatie van de gevel. De grenswaarde is 1,20. Koelt de woning actief en komt de TOjuli hoger uit, dan toont u op een van drie voorgeschreven manieren aan dat oververhitting wordt voorkomen.
DHPS levert aan installatiebedrijven. Bij bouwprojecten denken we vanaf het ontwerp mee met de aannemer, de ontwikkelaar en de adviseur, en leveren we via de installateur die het werk uitvoert.