Kennisblog warmtepompen, geluid en dakoplossingen | DHPS

BENG-eisen: welke lucht-waterwarmtepomp helpt bij nieuwbouw?

Geschreven door Roel Verheul | Oct 2, 2026, 1:11:21 PM

Lucht-waterwarmtepompen helpen een nieuwbouwwoning aan BENG 2 en BENG 3: een zuinige warmtepomp op een lage aanvoertemperatuur verlaagt het primair fossiel energiegebruik en verhoogt het aandeel hernieuwbare energie. BENG 1 haalt u alleen met de schil. DHPS (Dutch Heat Pump Solutions) in Sliedrecht levert bouwprojecten via de installateur onder meer de Panasonic Aquarea L-serie en M-serie en de Kronoterm Adapt 2, alle drie met propaan (R290), en de HydroTop voor een warmtepomp in het schuine dak. Of een project de BENG-eisen haalt, blijkt uit de NTA 8800-berekening van de energieprestatieadviseur.

De BENG-eisen bepalen sinds 1 januari 2021 hoe energiezuinig een nieuw gebouw moet zijn. Drie indicatoren en een eis tegen oververhitting, TOjuli, toetsen de schil, het fossiele energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie. De warmtepomp raakt er twee van de drie, en via koelen ook TOjuli.

Dit artikel is voor installateurs, adviseurs, bouwbedrijven en ontwikkelaars die de installatie van een nieuwbouwproject kiezen en willen weten waar die keuze in de BENG-berekening het verschil maakt.

U leest wat de BENG-eisen en TOjuli zijn, welke grenswaarden gelden voor een grondgebonden woning, hoe de warmtepomp BENG 2, BENG 3 en het risico op oververhitting beïnvloedt, en welke lucht-waterwarmtepompen in de praktijk passen.

In het kort

 
  • BENG 1 is de energiebehoefte en gaat over de schil: isolatie, kierdichting, glas en zonwering. De warmtepomp speelt daar geen rol.
  • BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik. Een zuinige warmtepomp met een lage aanvoertemperatuur verlaagt die waarde.
  • BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie. Warmte uit buitenlucht of bodem telt mee, dus de warmtepomp verhoogt dat aandeel.
  • TOjuli is het risico op oververhitting, met een grens van 1,20. Koelt de woning actief en komt TOjuli hoger uit, dan moet u sinds 1 juli 2024 aantonen dat oververhitting wordt voorkomen.
  • Een kwaliteitsverklaring legt de getoetste prestaties van een product vast, zodat de adviseur ermee kan rekenen.
  • Geen enkele warmtepomp maakt een woning op zichzelf BENG-proof. Het hele ontwerp moet op alle drie de indicatoren voldoen.

Wat zijn de BENG-eisen?

 

BENG staat voor bijna energieneutrale gebouwen. Sinds 1 januari 2021 moet elk nieuw gebouw voldoen aan drie energieprestatie-eisen en een eis tegen oververhitting. De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, artikel 4.149) en worden berekend met de rekenmethode NTA 8800. De hoogte van de eisen verschilt per gebruiksfunctie en per woningtype.

IndicatorWat het meetGrenswaarde grondgebonden woning (vormfactor tot 1,5)
BENG 1Energiebehoefte voor verwarmen en koelen, bepaald door de schilmaximaal 55 kWh per m² per jaar
BENG 2Primair fossiel energiegebruik van de installatiesmaximaal 30 kWh per m² per jaar
BENG 3Aandeel hernieuwbare energieminimaal 50%
TOjuliRisico op oververhitting in de zomermaximaal 1,20

De vormfactor (Als/Ag) is de verhouding tussen het verliesoppervlak en het gebruiksoppervlak. Voor woningen met een grotere vormfactor en voor woongebouwen gelden andere waarden; die staan in het Bbl. De energieprestatieadviseur rekent ze voor uw ontwerp door. Bronnen: IPLO, energiezuinigheid bij nieuwbouw en RVO, BENG-indicatoren.

Wat is het verschil tussen BENG 1, BENG 2 en BENG 3?

 

BENG 1: de schil

BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft om het binnen comfortabel te houden, los van de installatie. Isolatie, kierdichting, het glas, de oriëntatie en zonwering bepalen deze waarde. Een warmtepomp verlaagt BENG 1 dus niet. Wie BENG 1 niet haalt, lost dat op in de schil.

BENG 2: het fossiele energiegebruik

BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik van de installaties voor verwarming, warm tapwater, koeling en ventilatie, met eigen opwekking zoals zonnepanelen als aftrek. Hier telt de warmtepomp wel. Hoe minder elektriciteit hij nodig heeft voor dezelfde warmte, hoe lager BENG 2 uitvalt.

BENG 3: het hernieuwbare aandeel

BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie in het totale energiegebruik. De warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt als hernieuwbaar, net als zonne-energie. Een warmtepomp tilt BENG 3 dus omhoog, en verlaagt tegelijk het fossiele gebruik in BENG 2.

Hoe de warmtepomp BENG 2 en BENG 3 beïnvloedt

 

In de NTA 8800-berekening tellen het type warmtepomp, de bron, het rendement van het toestel en de aanvoertemperatuur van het afgiftesysteem mee. Drie keuzes maken het verschil:

  1. Een lage aanvoertemperatuur. Vloer- of wandverwarming rond de 35 °C laat de warmtepomp zuiniger draaien dan een afgiftesysteem dat warmer water vraagt.
  2. Een efficiënt toestel. Hoe hoger het seizoensrendement, hoe minder elektriciteit per kWh warmte en hoe lager BENG 2. Een voorbeeld: de Panasonic Aquarea L-serie (R290, 5, 7 en 9 kW) heeft energielabel A+++ bij 35 en 55 °C en een SCOP tot 5,06.
  3. Getoetste productgegevens. Een kwaliteitsverklaring legt de getoetste prestaties van een product vast, zodat de adviseur ermee kan rekenen. Vraag bij de keuze van het toestel na welke verklaring voor dat model en die opstelling geldt, en geef die vroeg door aan de energieprestatieadviseur.

Een warmtepomp die koelt, kost in de zomer energie. Dat telt mee in BENG 2. Daarmee komen we bij TOjuli.

Wat is TOjuli en hoe helpt de warmtepomp?

 

TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft per oriëntatie van de woning het risico op oververhitting in de zomer aan. De grenswaarde is 1,20. Zoninstraling door glas, zonwering, ventilatie en de thermische massa van het gebouw bepalen de uitkomst.

Koelt de woning actief en komt de TOjuli boven 1,20 uit, dan moet u sinds 1 juli 2024 aantonen dat aan ten minste één van deze drie methoden is voldaan:

  1. Zonwering. Bij ten minste 95% van het oppervlak van de transparante gevel- en dakdelen wordt de zoninstraling voldoende tegengehouden.
  2. Koellastberekening. Een, al dan niet dynamische, koellastberekening bepaalt de opwek- en afgiftecapaciteit van het koelsysteem dat u minimaal moet installeren.
  3. Rekentool. Bijlage AA van de NTA 8800:2024 geeft een vereenvoudigde berekening van de benodigde koelcapaciteit.

Een warmtepomp die koelt, is daarmee een van de manieren om oververhitting in een nieuwbouwwoning te voorkomen. RVO noemt zelf het nadeel: het extra energiegebruik, dat meetelt in BENG 2. Stem het koelvermogen daarom af op de berekende koellast, en combineer koelen met goede zonwering. Met een bodembron kan een deel van de koeling passief; een lucht-waterwarmtepomp koelt actief.

Welke lucht-waterwarmtepompen helpen bouwbedrijven aan de BENG-eisen?

 

Voor de meeste grondgebonden nieuwbouwwoningen is een lucht-waterwarmtepomp met een lage aanvoertemperatuur de gebruikelijke keuze. Dit zijn de lucht-waterwarmtepompen die DHPS levert en waar ze in nieuwbouw passen:

WarmtepompKoudemiddel en vermogenPast vooral bijMeer informatie
Panasonic Aquarea L-serieR290, 5, 7 en 9 kW, A+++ bij 35 en 55 °CGrondgebonden woningen, met All-in-One (boiler ingebouwd) of Bi-blocPanasonic · Shop
Panasonic Aquarea M-serieR290, tot 16 kWGrotere woningen; binnen naar keuze stand-alone met losse boiler, controlemodule, All-in-One 120 of 260 liter of Bi-blocShop
Kronoterm Adapt 2R290, S 8 kW, M 13 kW, L 18 kWGrondgebonden woningen en villabouw; binnenunit Hydro S2 of Hydro C2 met 200 liter boiler; meerdere kleuren buitenunitKronoterm · Shop
HydroTop of HydroCap met lucht-waterwarmtepompBuitendeel in het schuine dak of in een kap op het dakRijwoningen in seriematige bouw, waar tuin en gevel vrij moeten blijvenHydroTop · Dakoplossingen
Panasonic M-serie BIG of Kronoterm Adapt MAXR290, 20, 25 en 30 kW per unit; Adapt MAX van 35 tot 140 kWUtiliteitsgebouwen en collectieve installaties, in cascadeCascade

Naast lucht-water zijn er twee routes zonder buitendeel: een bodemwarmtepomp zoals de Qvantum QG (7 en 14 kW) voor projecten met een bodemlus of collectieve bron, en een ventilatiewarmtepomp zoals de Qvantum QE voor compacte, goed geïsoleerde woningen. Waarom in rijwoningbouw zo vaak voor een warmtepomp in of op het dak wordt gekozen, leest u in warmtepomp zonder buitenunit bij nieuwbouw.

Geluid hoort bij dezelfde keuze. Een buiten opgestelde warmtepomp mag op de perceelgrens ten hoogste 40 dB veroorzaken. Voor de HydroTop met een Panasonic Aquarea-buitenunit uit de J-, K- of L-generatie toont een BCRG-kwaliteitsverklaring geluid aan dat de installatie voldoet aan 40 dB(A) 's nachts en 45 dB(A) overdag op de perceelgrens; voor andere units blijft een toets nodig. Zie geluid van een warmtepomp: de 40 dB-regel. Voor kantoren, scholen en andere utiliteitsgebouwen gelden andere BENG-waarden; zie warmtepomp in de utiliteitsbouw.

Wat dit betekent voor uw ontwerp

 
  1. Begin bij de schil. BENG 1 haalt u met isolatie, kierdichting, glas en zonwering, niet met de installatie.
  2. Ontwerp de afgifte op een lage temperatuur. Dat verlaagt BENG 2 en maakt de warmtepomp zuiniger in de praktijk.
  3. Kies een toestel met getoetste gegevens. Een kwaliteitsverklaring maakt de prestaties rekenbaar.
  4. Toets TOjuli vroeg. Bepaal of de woning gaat koelen en welke van de drie methoden u volgt.
  5. Leg vermogen en netaansluiting vast. Koelen en verwarmen vragen samen een passende elektrische aansluiting.
  6. Kies per woningtype één systeem. In seriematige bouw scheelt een vast systeem per type montage-uren, faalkosten en discussie achteraf.

Wat doet DHPS voor bouwprojecten?

 

DHPS levert aan installatiebedrijven en denkt bij projecten vanaf de eerste keuzes mee met de aannemer, de ontwikkelaar en de energieprestatieadviseur. U krijgt per woningtype een kosteloos principeschema met een complete bestellijst, levering afgestemd op de bouwplanning en ondersteuning bij de inbedrijfstelling: telefonisch, op afstand via de cloud en op locatie. De warmteverliesberekening en de BENG-berekening maakt uw adviseur; DHPS toetst het systeem daaraan. Meer op warmtepompsystemen voor seriematige woningbouw en advies voor de bouwketen, of vraag projectadvies aan.

Veelgestelde vragen

 

Welke warmtepomp helpt het meest om aan BENG te voldoen?

Er is niet één beste toestel. Een lucht-waterwarmtepomp met een hoog seizoensrendement, een lage aanvoertemperatuur en getoetste productgegevens helpt het meest bij BENG 2 en BENG 3. DHPS levert daarvoor onder meer de Panasonic Aquarea L-serie (5, 7 en 9 kW) en M-serie en de Kronoterm Adapt 2 (8, 13 en 18 kW), alle met propaan (R290). De energieprestatieadviseur toetst de keuze in de NTA 8800-berekening.

Haalt een woning met een warmtepomp automatisch de BENG-eisen?

Nee. Een warmtepomp helpt bij BENG 2 en BENG 3, maar BENG 1 hangt af van de schil en TOjuli van zonwering, glas en ventilatie. Alle indicatoren moeten afzonderlijk worden gehaald.

Wat zijn de eisen voor BENG?

BENG toetst drie indicatoren: de energiebehoefte (BENG 1), het primair fossiel energiegebruik (BENG 2) en het aandeel hernieuwbare energie (BENG 3). Daarnaast geldt TOjuli tegen oververhitting. Voor een grondgebonden woning met een vormfactor tot 1,5 zijn de grenzen 55 en 30 kWh per m² per jaar, minimaal 50% hernieuwbaar en een TOjuli van maximaal 1,20.

Wat is het verschil tussen BENG 1 en BENG 2?

BENG 1 is de energiebehoefte: hoeveel energie het gebouw nodig heeft voor verwarmen en koelen, los van de installatie. Dat bepaalt de schil. BENG 2 is het primair fossiel energiegebruik: hoeveel fossiele energie de installaties daarvoor werkelijk verbruiken. Daar telt de warmtepomp wel mee.

Telt een warmtepomp mee voor BENG 3?

Ja. BENG 3 is het aandeel hernieuwbare energie, en de warmte die een warmtepomp uit de buitenlucht of de bodem haalt, telt daarin mee, net als bijvoorbeeld zonne-energie. Een warmtepomp verhoogt dus het hernieuwbare aandeel en verlaagt tegelijk het fossiele energiegebruik in BENG 2.

Wat is TOjuli?

TOjuli is de temperatuuroverschrijdingsindicator. Hij geeft het risico op oververhitting van een woning in de zomer aan, per oriëntatie van de gevel. De grenswaarde is 1,20. Koelt de woning actief en komt de TOjuli hoger uit, dan toont u op een van drie voorgeschreven manieren aan dat oververhitting wordt voorkomen.

Levert DHPS ook aan bouwbedrijven?

DHPS levert aan installatiebedrijven. Bij bouwprojecten denken we vanaf het ontwerp mee met de aannemer, de ontwikkelaar en de adviseur, en leveren we via de installateur die het werk uitvoert.

Bronnen